Behoefte aan zekerheid, bijna iedereen snakt daar naar. Waarom is dit? En levert het iets op wanneer we die gezochte zekerheid denken te hebben gecreëerd? Wat zijn de gevolgen van die voortdurende hang naar zekerheid? Wat nu als je die zekerheid loslaat? Met deze vragen als basis wil ik je meenemen in mijn verhaal over de sterke menselijke behoefte aan zekerheid in een wereld die allesbehalve zeker is.


 

Een onzekere wereld

“We leven in een onzekere wereld” hoor je vaak om je heen. Dat veranderingen elkaar steeds sneller opvolgen zal zeker debet zijn aan deze gedachte. Het gevolg is dat steeds meer mensen, zeker de wat oudere, krampachtig proberen grip te houden door zich nog steviger aan dingen vast te klampen. Ze willen dolgraag het onzekere vervangen door zekerheden.

Waarom blijven mensen elke dag vervelend werk doen in plaats van iets beters te zoeken? Waarom houden mensen hardnekkig vast aan bepaalde overtuigingen, terwijl deze al lang onderuit gehaald zijn? Hoe komt dat twee partners bij elkaar blijven ondanks dat er geen leven meer in de relatie zit? En wat te zeggen van degenen die bovenop hun geld gaan zitten en niets durven uitgeven? En al die mensen die anderen blijven adoreren die al lang van hun voetstuk zijn gevallen?

 

De rivier en de plas

Laten we eens naar de volgende beeldspraak van de Indiase wijsgeer Krishnamurti kijken. Stel je een stromende rivier voor met op de oever van de rivier een kleine plas. De rivier stelt het leven voor, terwijl de plas het leven van één persoon voorstelt. Mensen creëren hun eigen plas doordat ze zich vastklampen aan een gevoel van bestendigheid zodat wat aangenaam is blijft bestaan in bijvoorbeeld bezigheden en reputatie. Ook klampen ze zich steeds meer vast aan ambities, geloof, werk, identiteit, bezit, relaties en theorieën.

Het water in de plas staat stil, het stroomt niet. Er ontstaat in de plas een rigide structuur van conditionering, waarin het leven dood slaat. Dit veroorzaakt een gevoel van futloosheid. Er vindt een aftakeling van de geest plaats. De rivier daarentegen is vol leven, het bruist en is vitaal. Het is onbestendig en onverwacht wat de creativiteit ten goede komt.

Je zou zeggen: spring in die rivier in plaats van in die plas te blijven zitten. Toch is dat wat het gros van de mensen doet. Er is een sterke gehechtheid aan allerlei zaken. Een flinke hang naar zekerheid. Je herkent duidelijk de angst als achterliggende oorzaak voor de behoefte aan zekerheid. Maar waardoor ontstaat deze angst? Wat zit hierachter?

(Foto van een plas: analoog aan een veilige vesting, gebouwd op zekerheid)

Je zelf gecreëerde schijnpersonage

Het denkende deel van jezelf, het ego, bouwt tijdens je leven zorgvuldig aan een bepaalde identiteit. Een identiteit die gebaseerd is op je uiterlijk, je bezit, je relaties, je overtuigingen, je geloof, je werk en noem zo maar op. Deze identiteit is niet wie je werkelijk bent. Toch heeft je ego de neiging om met hand en tand dat gecreëerde schijnpersonage te verdedigen tegen alles wat het bedreigt. En deze ‘bedreigingen’ maken je angstig. Je gaat steeds hogere muren rondom je plas bouwen.

Stel iemand strooit één van de volgende opmerkingen naar je hoofd:

“Tjonge, wat een lelijke kleur heeft die auto van jou”.

“Dat werk dat jij doet stelt eigenlijk niet veel voor”.

“Dat geloof van jou dat vind ik helemaal niks”.

Wat zal je reactie zijn? Waarschijnlijk word je kwaad of schiet je in de verdediging. Dit is ego. Omdat je je identificeert met je auto, je werk en je geloof voelt een negatieve opmerking hierover als een aanval op jou. Als je bewust bent van het feit dat jij niet je auto, werk of geloof bent zou je anders reageren. Het zou je koud moeten laten want het is slechts de mening van iemand anders.

Dit zijn een paar simpele voorbeelden van het verdedigingsmechanisme van het ego. Een mechanisme dat steviger ingezet wordt wanneer je iets dreigt te verliezen. Bijvoorbeeld je baan, je bezit of jarenlange overtuigingen die je eigenlijk over boord moet gooien. Nu komt er meer angst bij kijken.

 

De gehechtheid opgeven

In de hang naar zekerheid hechten we ons aan van alles en nog wat. Dat kunnen dingen zijn die we nu ‘bezitten’ zoals bezittingen, overtuigingen en relaties. Maar we kunnen ons ook hechten aan resultaten of verwachtingen in de toekomst. De gehechtheid aan een toekomstig resultaat is eveneens een vorm van schijnzekerheid.

Zoals al gezegd: de gehechtheid aan iets is gebaseerd op angst en onzekerheid. Eigenlijk kunnen we stellen dat de drang naar zekerheid een gebrek aan kennis van het ware IK is. Het ware IK is het bewustzijn dat aan elke behoefte voldaan kan worden. Gehechtheid is een besef van armoede. Een angst dat er niet genoeg voor je is. De angst om iets kwijt te raken, niet alleen materiële dingen maar ook status, macht of succes.

Kijk nu eens naar het volgende overzicht:

Zekerheid

  • Gehechtheid aan het bekende (=verleden)
  • Gevangenis van onze conditionering
  • Uitsluiting van mogelijkheden
  • Stagnatie, wanorde en verval

Onzekerheid

  • Gehechtheid loslaten
  • Pure creativiteit en vrijheid
  • Veld van mogelijkheden, fris en nieuw
  • Evolutie en versnelling

Zie je nu dat hang naar zekerheid je niets oplevert? Een werkelijk besef van rijkdom is de onzekerheid omarmen. Niet in je eigen plas blijven hangen maar je mee laten stromen in die bruisende rivier.

(Foto van een stromende rivier: Hoeveel spannender en verfrissender is het om hierin mee te gaan?)

De onzekerheid omarmen

Begin nu eerst eens te onderzoeken hoe je denkt en doet. Zie je daar patronen in? Waar klamp jij je aan vast? Herken je de angst hier achter. Het vereist enige durf om jezelf voortdurend kritisch te aanschouwen. Dit levert je echter de inzichten op die de basis vormen voor verandering.

Stel je iemand voor die ondernemer is. Haar vader had ook ooit een onderneming maar is failliet gegaan als het gevolg van bedrog. Deze dame gaat met de ervaring van haar vader in het achterhoofd heel krampachtig om met elke transactie die ze doet. Hetgeen ze heeft opgebouwd daar zit ze bovenop, ze durft amper geld uit te geven. Je herkent hier duidelijk de angst door haar ervaring uit het verleden.

Maar helpt die angst haar? Die voortdurende kramp in haar ondernemerschap klinkt niet bepaald als met plezier bezig zijn. Kijk je naar het NU dan is er niets aan de hand. Ze is niet failliet en er hangt ook geen dreigement van faillissement boven haar hoofd. En dat is de kunst: leven in het nu. Het is het denken dat zich voortdurend met het verleden en de toekomst bezig houdt. Dit levert angst op en dat leidt tot gehechtheid.

 

Alles beweegt cyclisch

Alles in onze wereld beweegt cyclisch. Er is een periode van opgang en bloei, maar ook een periode van neergang en verval. In de natuur zie je dit duidelijk terug, en bijvoorbeeld in de opkomst van rijken, zoals het Romeinse Rijk, en hun latere verval. Zekerheid kunnen we beschouwen als een illusie, niets is zeker.

Bij bedrijven is dit niet anders. In een periode van opgang en bloei kloppen we ons vol trots op de borst voor onze prestaties. Het bedrijf groeit jaarlijks: meer omzet, winst, groter pand, meer medewerkers en noem maar op. Ook privé leidt je een luxer leventje, een groter huis, een nieuwe auto en meer uitgaven. Maar dan stagneert de boel. En een tijdje daarna zet er zelfs een terugval in. Je komt in de neerwaartse spiraal.

Je begint in paniek te raken en hebt waarschijnlijk de neiging om alles en iedereen, behalve jezelf de schuld te geven van de dalende tendens. Krampachtig klamp je je vast aan de methoden en activiteiten die je eerder hielpen aan het succes. Maar dit werkt niet meer. Je raakt de grip kwijt en alles voelt chaotisch en onzeker.

Nu is het zaak om je er bewust van te zijn dat de neerwaartse spiraal straks weer in een opwaartse zal veranderen. Leg je daar bij neer. En vooral: heb VERTROUWEN in jezelf. Heb vertrouwen in je vermogen om je bedrijf opnieuw tot bloei te brengen. Onzekerheid omarmen maakt creatief. Creatief om nieuwe mogelijkheden te verkennen om je bedrijf een impuls te geven. Misschien kom je tot de conclusie dat je iets geheel nieuws wilt gaan opstarten en je oude bedrijf van de hand wilt doen.

 

Je identificeren met een identiteit

In het voorbeeld hiervoor zie je de gehechtheid aan het succes, de financiële voorspoed en de status. Hoe sterker de gehechtheid hoe groter de angst om deze dingen kwijt te raken. In het voorbeeld van de vrouwelijke onderneemster zie je het vastklampen aan de overtuiging dat iedereen je een oor probeert aan te naaien en je daardoor failliet kunt gaan, zoals haar vader had ervaren.

Jezelf identificeren met een bepaalde identiteit is ook een vorm van gehechtheid. Ben je een topondernemer dan zal je ‘identiteit’ bestaan uit status, macht, rijkdom, succes en de persoonlijke eigenschappen die dat ondersteunen. Maar ben je een werkloze en arme ‘nietsnut’ dan zal je ‘identiteit’ er één zijn van slachtofferschap, armoede, verliezen, onkunde en de eigenschappen die daar bij horen.

Maar wat nu als de topondernemer failliet gaat? Weg identiteit. En als de nietsnut een fantastisch schilder blijkt te zijn en razendsnel furore maakt? Weg identiteit. Het vormen van een identiteit is niets meer dan bepaalde maskers opzetten en etiketten opplakken. En doe je het zelf niet dan doet een ander het wel voor je. Of je nu een ander je identiteit laat dicteren of dat je dat zelf doet, beide keren beperk je jezelf tot de rol van steeds dezelfde hoofdpersonage in dezelfde grijsgedraaide game.

 

Stap in de bruisende rivier van het leven

Hoe meer je je ergens aan vastklampt of hecht des te meer blijf je rondjes draaien in je zelf gefabriceerde game die steeds verslavender en versuffender gaat werken. Je acteert net als de hoofdpersonage op de automaat, je denken wordt mechanisch en je ziet steeds dezelfde wereld om je heen. Je eigen bedachte, maar steeds dezelfde game wereld.

Door je in de bruisende en onzekere rivier van het leven mee te laten voeren gaat er een hele nieuwe wereld voor je open. Je neemt andere rollen aan in jouw game en gaat nieuwe spannende game werelden ontdekken. Er zijn een oneindig aantal mogelijkheden aanwezig op jouw pad. Blijf je steeds in hetzelfde level hangen, in de gevangenis van je conditionering, dan sluit je heel veel mogelijkheden uit.

Om in het next level te komen zul je obstakels tegen komen. Obstakels en problemen zijn groeikansen. Ga je die uit de weg of weet je die niet op te lossen dan kom je niet verder dan je huidige level. Terwijl er nog een hele range aan levels, aan potentie voor je in het verschiet ligt. Vertrouw op je intuïtie en creativiteit om de obstakels uit de weg te ruimen en het volgende level te betreden.

Hoeveel spannender en verfrissender is het om op deze manier te leven?

Discussievraag

Heb jij voorbeelden van zekerheden die je hebt losgelaten? Hoe was je ervaring daarmee?